Kronik omurga ağrıları ve faset eklem sendromu

Faset eklem sendromu, faset eklemlerin dejenerasyonuna bağlı, üç aydan uzun süren boyun ve bel ağrısını tanımlar. Faset eklemler kronik aksiyel ağrının tanımlanmış kaynaklarından biridir; ancak görüntüleme bulguları ile klinik tablo çoğu zaman örtüşmez. Bu sayfa faset kaynaklı ağrının tanımını, tanısal blokajı, radyofrekans denervasyonunu ve ilgili cihaz kategorilerini algoloji ve omurga cerrahisi pratiği için özetler.

Tanım ve anatomi

Faset eklemler komşu omurların artiküler çıkıntılarından oluşan sinoviyal eklemlerdir; fleksiyon ve ekstansiyona izin verirken rotasyonu sınırlar ve omurların birbiri üzerinde kaymasını engeller. Duyusal innervasyonları dorsal spinal ramusun medial dalı aracılığıyla sağlanır. Bu anatomik ilişki, hem tanısal blokajın hem de radyofrekans denervasyonunun hedefini belirler.

Lumbosakral faset sendromunda ağrı tek ya da iki taraflıdır ve kalçaya, kasığa veya uyluğa yayılabilir; yayılım tipik olarak dizin üzerinde sınırlanır. Altta yatan neden çoğunlukla dejeneratif osteoartrittir. Uzun süre ayakta kalmakla ve ekstansiyonla artan aksiyel ağrı, kalçaya yayılan künt ağrıyla birlikte klinik şüpheyi destekler.

Tanısal değerlendirme

Faset kaynaklı ağrıda görüntüleme bulguları semptomlarla sıklıkla uyumsuzdur; bu nedenle tanı yalnız radyolojik dejenerasyona dayandırılmaz. Ağrının faset kaynaklı olduğu, tanısal medial dal blokları ile doğrulanır. Kılavuzlar radyofrekans ablasyonunu, tanısal sinir bloklarıyla faset eklemin ağrı kaynağı olarak doğrulandığı lomber ve servikal faset ağrısında desteklemektedir.

Girişimsel yaklaşım seçenekleri

Konservatif tedaviye yanıt alınamayan seçilmiş olgularda intraartiküler steroid enjeksiyonu ya da medial dal nörolizi uygulanabilir. Nöroliz radyofrekans veya kriyoablasyon ile yapılabilir. Radyofrekans ablasyon, yüksek frekanslı (300–500 kHz) elektrik akımıyla oluşturulan koagülasyon nekrozu yoluyla nosiseptif afferent iletiyi kesintiye uğratan minimal invaziv bir işlemdir.

Lomber ve servikal faset ağrısında radyofrekans ablasyonun hedefi dorsal ramusun medial dallarıdır. İşlemin planlanmasında hasta seçimi, elektrot yerleşimi ve lezyon parametreleri belirleyicidir; parametreler kullanılan jeneratör ve elektrot sisteminin kullanım kılavuzuna göre ayarlanır. Faset kaynaklı ağrının segment instabilitesi ya da foraminal darlıkla birlikte olduğu olgularda cerrahi stabilizasyon seçenekleri ayrıca değerlendirilir.

İlgili cihaz ve implant kategorileri

Faset denervasyonunda kullanılan radyofrekans lezyon jeneratörleri radyofrekans (RF) kategorisinde yer alır. Algoloji alanındaki diğer cihaz grupları algoloji ve ağrı tedavileri sayfasında listelenmiştir. Faset dejenerasyonuna eşlik eden instabilite veya foraminal darlıkta kullanılan perkütan faset implantları ve vida sistemleri minimal invaziv omurga cerrahisi kategorisindedir. Ürün seçimi uygulayıcı hekimin değerlendirmesine ve ürünün kullanım kılavuzundaki endikasyonlara bağlıdır.

İlgili SUT listeleri

Perkütan faset kompresyon (kilitleme) vidaları, faset distraksiyon implantları ve faset hareket limitasyon vidası EK-3E-1 Omurga Cerrahisi Tıbbi Malzeme Listesi içinde «Diğer» grubunda tanımlanmıştır (yürürlük 13.12.2025). Bu kalemlerin açıklama sütununda bedelin yalnız perkütan girişimlerde ve belirli klinik koşullarda karşılandığı belirtilir. Radyofrekans lezyon elektrotları ve kanülleri sitedeki yedi SUT listesinde yer almaz; bu sarf grubunun ilgili SUT eki ayrıca teyit edilmelidir. SUT eşleştirmesi bilgi amaçlıdır; kesin eşleşme ÜTS kaydı ve tebliğdeki koşullara göre yapılır.