Nöropatik ağrılar ve nevraljiler

Nöropatik ağrı, somatosensoriyel sistemi etkileyen bir lezyon ya da hastalığın doğrudan sonucu olarak ortaya çıkan ağrıdır; trigeminal ve postherpetik nevralji bu grubun bilinen örnekleridir. Tablo yanma, batma ya da elektrik çarpması niteliğinde ağrı, dokunmaya aşırı duyarlılık ve duyu değişiklikleriyle seyreder. Bu sayfa tanımı ve derecelendirmeyi, medikal tedavi basamaklarını, girişimsel algoloji seçeneklerini ve ilgili cihaz kategorilerini hekimler için özetler.

Tanım ve derecelendirme

Finnerup ve arkadaşlarının 2016'da güncellediği derecelendirme sistemi, nöropatik ağrıyı olası, muhtemel ve kesin olmak üzere üç düzeyde sınıflar. Sistem araştırma ve klinik pratikte giderek daha yaygın kullanılmaktadır. Yazarlar, kesin düzeyin bile her zaman nedensellik göstermediğine dikkat çeker.

Postherpetik nevralji, varisella-zoster virüsünün reaktivasyonunun en sık uzun dönem komplikasyonudur ve tek taraflı dermatomal dağılımda üç ay veya daha uzun süren saplanıcı ya da yanıcı ağrıyla tanımlanır. İleri yaş ve immünsüpresyon başlıca risk faktörleridir. Kraniyal sinir kaynaklı bir nevralji olan trigeminal nevralji, trigeminal nevralji ve hemifasiyal spazm sayfasında ayrıca ele alınır.

Klinik bulgular ve tanısal değerlendirme

Nöropatik ağrı tipik olarak yanma veya elektrik çarpması hissi, dokunmaya aşırı duyarlılık ile uyuşma ve karıncalanma gibi duyu değişiklikleriyle seyreder. Değerlendirmede ağrının dağılımı, duyu muayenesi bulguları ve altta yatan lezyonu doğrulayan tanısal testler birlikte ele alınır. Derecelendirme sistemindeki olası, muhtemel ve kesin düzeyler bu bulguların birlikteliğine göre belirlenir.

Medikal ve girişimsel yaklaşım seçenekleri

Nöropatik ağrı farmakoterapisine ilişkin, 229 randomize çalışmayı GRADE yöntemiyle değerlendiren 2015 tarihli meta-analiz; trisiklik antidepresanları, serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörlerini, pregabalin ve gabapentini birinci basamak öneriler arasında sayar. Lidokain yamaları, kapsaisin ve tramadol ikinci basamak, güçlü opioidler ve botulinum toksini A üçüncü basamak seçenekler olarak sınıflanmıştır. Postherpetik nevraljide en başarılı yaklaşımın multimodal tedavi olduğu ve yüksek risk gruplarında korunmanın önem taşıdığı vurgulanır.

İlaç tedavisine dirençli seçilmiş olgularda sinir blokları ve atımlı (pulsed) radyofrekans uygulamaları kullanılabilir. Radyofrekans ablasyon, yüksek frekanslı elektrik akımıyla nosiseptif afferent iletiyi kesintiye uğratan minimal invaziv bir işlemdir. Girişim tipi, hedef sinir ve uygulama parametreleri, uygulayıcı hekim tarafından kullanılan sistemin kullanım kılavuzuna göre belirlenir.

İlgili cihaz ve implant kategorileri

Algolojide kullanılan radyofrekans lezyon jeneratörleri radyofrekans (RF) kategorisinde yer alır. Algoloji alanındaki tüm cihaz grupları algoloji ve ağrı tedavileri sayfasında listelenmiştir. Ürün seçimi uygulayıcı hekimin değerlendirmesine ve ürünün kullanım kılavuzundaki endikasyonlara bağlıdır.

İlgili SUT listeleri

Radyofrekans lezyon elektrotları ve kanülleri sitedeki yedi SUT listesinde yer almaz; bu sarf grubunun ilgili SUT eki ayrıca teyit edilmelidir. Nöromodülasyon kapsamındaki spinal kord stimülatörü lead, test kiti ve stimülatör kalemleri EK-3E-2 Beyin Cerrahisi (Kraniyal) Tıbbi Malzeme Listesi içinde tanımlıdır (yürürlük 13.12.2025). SUT eşleştirmesi bilgi amaçlıdır; kesin eşleşme ÜTS kaydı ve tebliğdeki koşullara göre yapılır.