Doğumsal anomaliler (kraniyosinostoz vb.)

Kraniyosinostoz, kafatası kemikleri arasındaki bir ya da daha fazla sütürün erken kapanmasıyla kafatasının anormal biçimde gelişmesidir ve diğer doğumsal kraniyofasiyal anomalilerle birlikte bu başlıkta ele alınır. Baş şeklindeki değişiklik, kapanan sütürün yerine göre farklı bir örüntü gösterir. Bu sayfa sınıflamayı, tanısal değerlendirmeyi, cerrahi yaklaşımı, ilgili cihaz kategorilerini ve SUT listelerini hekimler için özetler.

Tanım ve sınıflama

Kraniyosinostoz, bir ya da daha fazla kraniyal sütürün intrauterin dönemde erken füzyonudur ve baş şekli tutulan sütürlere göre değişir. Olguların çoğu tek sütür tutulumludur ve sendromik olmayan grupta sınıflanır. Çoklu sütür tutulumu ise Crouzon, Pfeiffer ve Apert gibi sendromlarla ilişkilidir.

Sınıflamada tutulan sütürün adı, tek ya da çoklu tutulum ve eşlik eden bir sendromun varlığı esas alınır. Sendromik olgularda kraniyal deformiteye yüz iskeletine ait anomaliler eşlik edebildiğinden değerlendirme multidisipliner yapılır. Doğumsal kraniyofasiyal anomalilerin diğer formları da kraniyofasiyal cerrahi ekiplerince benzer bir çerçevede ele alınır.

Klinik bulgular ve tanısal değerlendirme

Başın anormal şekli, fontanelin erken kapanması ve kafa içi basınç artışı bulguları klinik değerlendirmede öne çıkar. Tanı fizik muayene ve BT ile konur; BT sütürlerin durumunu ve kafatası morfolojisini gösterir. Cerrahi planlamada BT verisi, yeniden şekillendirilecek kemik segmentlerinin belirlenmesinde temel kaynaktır.

Cerrahi yaklaşım seçenekleri

Cerrahi tedavinin amacı, kapanmış sütürleri açarak beynin kısıtlanmadan gelişmesini sağlamak ve kozmetik deformiteyi düzeltmektir. Tedavide kafatasının yeniden şekillendirilmesi ve kemik parçalarının plak-vida sistemleriyle sabitlenmesi yer alabilir. Cerrahinin zamanlaması ve tekniği; tutulan sütüre, hastanın yaşına ve sendromik durumun varlığına göre belirlenir.

Çocuklarda sabitleme materyalinin seçiminde kafatası büyümesinin sürdüğü göz önünde bulundurulur ve seçim implantın kullanım kılavuzundaki yaş ve endikasyon koşullarına göre yapılır. Kemik kesileri ve osteotomilerde yüksek devirli kraniyotomi sistemleri kullanılır. Ameliyat sırasında dura bütünlüğünün korunması ve gerektiğinde onarılması cerrahi planın parçasıdır.

İlgili cihaz ve implant kategorileri

Kemik kesileri ve osteotomilerde kullanılan yüksek devirli sistemler tur motoru (kraniotomi), kemik segmentlerinin sabitlenmesine yönelik plak ve vida sistemleri CMF sistemler kategorisinde yer alır. Kraniyal cerrahideki diğer cihaz grupları kraniyal cerrahi sayfasında listelenmiştir. Ürün seçimi cerrahın değerlendirmesine ve ürünün kullanım kılavuzundaki yaş ve endikasyon koşullarına bağlıdır.

İlgili SUT listeleri

Kraniyotomi için yüksek devirli motor uçları ve kraniyotomi onarım malzemeleri EK-3E-2 Beyin Cerrahisi (Kraniyal) Tıbbi Malzeme Listesi içinde tanımlıdır (yürürlük 13.12.2025). Ortopedi ve travmatoloji kapsamındaki plak ve vida kalemleri EK-3F-4 listesindedir; kraniyofasiyal plak-vida sistemlerinin hangi eke eşleştiği ürün bazında ÜTS kaydı üzerinden teyit edilmelidir. SUT eşleştirmesi bilgi amaçlıdır ve kesin eşleşme tebliğdeki koşullara göre yapılır.