Serebrovasküler hastalıklar (anevrizma, AVM, kanamalar)

Serebrovasküler hastalıklar; beyin damarlarındaki balonlaşmaları (anevrizma), atardamar ve toplardamarlar arasındaki anormal bağlantıları (arteriyovenöz malformasyon, AVM) ve bunlara bağlı beyin içi kanamaları kapsar. Rüptür sonrası gelişen subaraknoid ya da intraparankimal kanama yüksek morbidite ve mortaliteyle ilişkilidir. Bu sayfa sınıflama, tanısal değerlendirme, mikrocerrahi ve endovasküler seçenekler ile cerrahide kullanılan cihaz kategorilerini hekimler için özetler.

Tanım ve sınıflama

Serebral anevrizmalar, beyin arteriyel dolaşımındaki zayıf noktalarda gelişen fokal genişlemelerdir. Morfolojik olarak çoğu sakküler (dut biçimli) yapıdadır; fuziform ve mikotik anevrizmalar diğer formlardır. Anevrizmaların büyük kısmı ön dolaşımda, Willis poligonunun dallanma noktalarında yer alır ve rüptür sıklıkla subaraknoid kanamayla sonuçlanır.

İntrakraniyal AVM, arteriyel ve venöz damarlar arasında kapiller yatak olmaksızın gelişen anormal bağlantıdır. Spetzler–Martin derecelendirme ölçeği cerrahi karar sürecinde yaygın kullanılan sınıflama sistemidir ve yüksek dereceler daha yüksek morbiditeyle ilişkilidir. AVM rüptürü de beyin içi kanamaya yol açabilir ve kanama riski rüptür öyküsüne göre farklılık gösterir.

Klinik bulgular ve tanısal değerlendirme

Anevrizma rüptüründe ani ve çok şiddetli baş ağrısı, bulantı, kusma ve bilinç değişikliği tipik başlangıç bulgularıdır. Rüptüre AVM'ler çoğunlukla fokal nörolojik defisit, nöbet ve kafa içi basınç artışı bulgularıyla başvurur. Değerlendirme BT, BT veya MR anjiyografi ve kateter anjiyografi (DSA) ile yapılır.

Cerrahi ve girişimsel yaklaşım seçenekleri

Anevrizma tedavisinde mikrocerrahi klipleme ve endovasküler yöntemler başlıca seçeneklerdir. Yöntem seçimi anevrizmanın yerleşimi, morfolojisi, rüptür durumu ve hastaya ait faktörlere göre multidisipliner olarak yapılır. Mikrocerrahi kliplemede anevrizma boynu titanyum veya kobalt-krom kliplerle dolaşımdan dışlanır.

AVM tedavisinde cerrahi rezeksiyon, endovasküler embolizasyon ve stereotaktik radyocerrahi seçenekler arasındadır. Spetzler–Martin derecesi, rezeksiyon riskinin öngörülmesinde ve tedavi stratejisinin seçilmesinde temel araçlardan biridir. Kraniyotomi gerektiren olgularda lezyona erişim ve rezeksiyon sınırlarının belirlenmesinde görüntü rehberliğinden yararlanılabilir.

İlgili cihaz ve implant kategorileri

Kraniyotomi aşamasında kullanılan yüksek devirli sistemler tur motoru (kraniotomi), görüntü rehberli cerrahi sistemleri nöronavigasyon kategorisinde yer alır. Dura kapatılmasına yönelik ürünler dural kapatıcı kategorisinde listelenir. Anevrizma klipleri ve endovasküler malzemeler için sitede tanımlı bir ürün kategorisi bulunmamaktadır.

İlgili SUT listeleri

EK-3E-2 Beyin Cerrahisi (Kraniyal) Tıbbi Malzeme Listesi «Anevrizma ve arteriyovenöz malformasyon klipleri» grubunda titanyum ve kobalt-krom klipleri tanımlar; açıklama sütununa göre bedel intrakraniyal anevrizma/AVM ve spinal AVM'lerde kullanımda karşılanır (yürürlük 13.12.2025). Aynı listede vasküler cerrahide kullanılan kan akış Doppler probu da yer alır. Spinal kord AVM eksizyonları, intraoperatif nöromonitorizasyonun ayrıca faturalandırılabildiği işlemleri gösteren EK-2D-4 listesinde; kavernom ameliyatları ise nöronavigasyona ilişkin EK-2D-5 listesinde bulunur. SUT eşleştirmesi bilgi amaçlıdır; kesin eşleşme ÜTS kaydı ve tebliğdeki koşullara göre yapılır.