Hidrosefali

Hidrosefali, beyin omurilik sıvısının (BOS) beyin boşluklarında (ventriküller) semptomatik olarak aşırı birikmesidir. Tıkanıklık, emilim bozukluğu ya da aşırı BOS yapımıyla gelişebilir ve tedavi edilmeyen akut olgularda herniasyon ve ölüm riski taşır. Bu sayfa hidrosefalinin sınıflamasını, tanısal yaklaşımı, cerrahi seçenekleri ve ilgili SUT listelerini hekimler için özetler.

Tanım ve sınıflama

Dandy 1913'te hidrosefaliyi iletişimli (komünikan) ve iletişimsiz (obstrüktif) olarak ikiye ayırmıştır. Erişkinlerde obstrüktif, komünikan, hipersekretuar ve normal basınçlı olmak üzere dört tip tanımlanır. Doğumsal formlar sıklıkla genetik sendromlar ya da spinal disrafizmle ilişkilidir.

İdiyopatik normal basınçlı hidrosefali (iNPH), BOS basıncının çoğunlukla normal sınırlar içinde olduğu, nedeni belirlenemeyen semptomatik bir komünikan hidrosefalidir. Erişkinlerde en sık görülen hidrosefali formu olarak tanımlanır ve geri döndürülebilir demans nedenleri arasında yer alır. Literatürde bu tablo için idiyopatik erişkin hidrosefali sendromu (iAHS) adı da önerilmiştir.

Klinik bulgular ve tanısal değerlendirme

Bebeklerde baş çevresinde hızlı büyüme; her yaş grubunda baş ağrısı, bulantı ve kusma kafa içi basınç artışını düşündüren bulgulardır. iNPH'de Hakim–Adams üçlüsü olarak bilinen ilerleyici yürüme bozukluğu, bilişsel gerileme ve idrar sıkışması tabloyu oluşturur. Tanı BT veya MR ile konur; iNPH'de tanının doğrulanması için nörogörüntüleme ile birlikte BOS drenaj testleri gerekir.

Cerrahi yaklaşım seçenekleri

Temel cerrahi seçenek ventriküler şant yerleştirilmesidir; ventriküloperitoneal, ventriküloatriyal ve lumboperitoneal şantlar bu grupta yer alır. Endoskopik üçüncü ventrikülostomi (ETV) ve koroid pleksus koterizasyonu şanta alternatif yöntemlerdir. Akut dönemde geçici BOS drenajı ve basınç izlemi için eksternal ventriküler drenaj (EVD) ve kafa içi basınç kateterleri kullanılabilir.

Şant sistemi seçiminde valf tipi, antisifon bileşeni ve kateter özellikleri gibi değişkenler dikkate alınır. Endoskopik ventrikül içi girişimlerin ve ventrikül içi tümör cerrahisinin planlanmasında görüntü rehberliğinden yararlanılabilir. Şant işlev bozukluğu ve revizyon gereksinimi uzun dönem izlemde ayrıca değerlendirilir.

İlgili cihaz ve implant kategorileri

İlgili çözüm şu an portföyde yer almamaktadır; şant ve ventriküler drenaj sistemleri için sitede tanımlı bir ürün kategorisi bulunmamaktadır. Endoskopik ve ventrikül içi girişimlerde görüntü rehberliği sağlayan sistemler nöronavigasyon kategorisinde listelenir. Kraniyal cerrahideki diğer cihaz grupları kraniyal cerrahi sayfasında yer alır.

İlgili SUT listeleri

EK-3E-2 Beyin Cerrahisi (Kraniyal) Tıbbi Malzeme Listesi «V-P, V-A ve L-P shuntlar» grubunda şant kitlerini ve revizyon parçalarını, ayrıca eksternal ventriküler drenaj seti ile kafa içi basınç (ICP) kateterlerini tanımlar (yürürlük 13.12.2025). Endoskopik ventrikül içi cerrahisi ile ventrikül içi tümör cerrahileri, intraoperatif nöronavigasyonun ayrıca faturalandırılabildiği işlemleri gösteren EK-2D-5 listesinde yer alır. SUT eşleştirmesi bilgi amaçlıdır; kesin eşleşme ÜTS kaydı ve tebliğdeki koşullara göre yapılır.