Osteoporotik çökme kırıkları

Osteoporotik çökme kırıkları, kemik yoğunluğu azalmış omurlarda düşük enerjili travmayla ya da kendiliğinden oluşan kırıklardır. Osteoporotik kırıkların en sık görülen tipi olan bu kırıklar ağrı, hareket kısıtlılığı ve sonraki kırık riskinde artışla ilişkilidir. Bu sayfa kırığın tanımını, değerlendirmeyi, konservatif tedavi ile vertebroplasti ve kifoplasti seçeneklerini, ilgili cihaz kategorilerini ve SUT listelerini hekimler için özetler.

Tanım ve sınıflama

Omur çökme kırıkları çoğunlukla aksiyel yüklenme altında ön kolonun yetmezliğiyle oluşur ve kama biçiminde bir deformite bırakır. Kemik yoğunluğu belirgin azalmış hastalarda kırık, aniden oturma gibi küçük bir zorlanmayla da ortaya çıkabilir. Osteoporoz dışında enfeksiyon veya malignite nedeniyle zayıflamış omurlarda da benzer çökme kırıkları gelişir; bu ayrım tanı ve tedavi planı açısından belirleyicidir.

Klinik bulgular ve tanısal değerlendirme

Tipik tablo ani başlayan sırt veya bel ağrısıdır; çoklu ya da ilerleyici kırıklarda boy kısalması ve kifotik deformite eşlik edebilir. Değerlendirmede kırığın stabilitesi ve nörolojik tutulum olup olmadığı belirlenir. Patolojik kırık şüphesinde altta yatan enfeksiyon veya tümör ayrımı için ileri görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi planlanır.

Tedavi ve girişimsel yaklaşım seçenekleri

Ağrı kontrolü ve osteoporozun tedavisi temeldir ve konservatif yaklaşım ilk basamaktır. İnstabilite ya da nörolojik tutulum varlığında cerrahi stabilizasyon gündeme gelir. Seçilmiş, semptomatik olgularda perkütan vertebroplasti veya kifoplasti uygulanabilir.

Her iki yöntemde de kırık omura perkütan yolla polimetil metakrilat (PMMA) kemik çimentosu verilerek stabilizasyon sağlanır; kifoplastide çimento uygulanmadan önce omur gövdesi içinde bir boşluk oluşturulur. Erken randomize çalışmalar metodolojik sınırlılıklar nedeniyle sınırlı yarar göstermiştir. Güncel StatPearls derlemesi bu girişimleri seçilmiş olgularda konservatif tedaviye göre destekler. Aynı derleme, vertebroplastide çimento kaçağının daha sık görülmesi nedeniyle kifoplastinin bugün daha çok tercih edildiğini belirtir.

Kırık nedeni olarak malignite düşünülen olgularda girişim planı onkolojik değerlendirmeyle birlikte yapılır ve spinal tümörler başlığındaki yaklaşım esas alınır. İnstabil kırıklarda perkütan ya da açık posterior vida sistemleriyle stabilizasyon seçenek olarak değerlendirilir. Osteoporotik kemikte implant seçimi, ürünün kullanım kılavuzundaki kemik kalitesine ilişkin kontrendikasyonlar dikkate alınarak yapılır.

İlgili cihaz ve implant kategorileri

Vertebroplasti ve kifoplasti setleri için sitede tanımlı bir ürün kategorisi bulunmamaktadır. Stabilizasyon gereken olgularda kullanılan perkütan vida sistemleri minimal invaziv omurga cerrahisi, açık posterior vida-rod sistemleri ise torakolomber kategorisinde yer alır. Ürün seçimi cerrahın değerlendirmesine ve ürünün kullanım kılavuzundaki endikasyonlara bağlıdır.

İlgili SUT listeleri

EK-3E-1 Omurga Cerrahisi Tıbbi Malzeme Listesi vertebroplasti ve perkütan posterior kifoplasti için ayrı gruplar içerir (yürürlük 13.12.2025). Vertebroplasti grubunda kit, kemik giriş seti, PMMA çimento ve yüksek viskoziteli çimento sistemi; kifoplasti grubunda introducer, PMMA çimento, boşluk oluşturma seti, şişirilebilir kemik tampı ve biyopsi/çimento uygulama kanülü gibi kalemler tanımlıdır. Lomber perkütan posterior enstrümantasyon kalemleri de aynı listede yer alır. SUT eşleştirmesi bilgi amaçlıdır; kesin eşleşme ÜTS kaydı ve tebliğdeki koşullara göre yapılır.