Spinal tümörler (primer ve metastatik)

Spinal tümörler, omurga kemiklerinden, omurilikten veya zarlarından kaynaklanan primer tümörler ile başka organlardan omurgaya yayılan metastazları kapsar. Omurga görüntülemesinde karşılaşılan kitlelerin büyük çoğunluğu metastazdır; omurilik ve zar kaynaklı tümörler ise yerleşim yerine göre ayrı bir sınıflamayla değerlendirilir. Bu sayfa sınıflamayı, tanısal değerlendirmeyi, cerrahi seçenekleri, ilgili cihaz kategorilerini ve SUT listelerini hekimler için özetler.

Tanım ve sınıflama

Spinal tümörler yerleşim yerine göre ekstradural, intradural-ekstramedüller ve intramedüller olmak üzere üç grupta sınıflanır. İntramedüller tümörler omurilik parankiminden, çoğunlukla glial dokudan köken alır ve primer intradural tümörlerin yüzde 20–30'unu oluşturur. Bu grupta en sık ependimomlar ve astrositomlar, ardından hemanjioblastomlar görülür.

Spinal metastazlar omurganın en sık görülen tümörleridir. En sık torakal, ardından lomber bölgede yerleşir; servikal tutulum en seyrektir. Yayılım venöz ve arteriyel hematojen yolla, doğrudan invazyonla veya lenfatik yolla olur ve Batson pleksusu üzerinden venöz hematojen yayılım en sık yoldur.

Klinik bulgular ve tanısal değerlendirme

Gece artan ağrı, nörolojik kayıp ve patolojik kırık başlıca klinik bulgulardır. MR'da intervertebral disk aralığının korunması spinal metastazın tanımlayıcı özelliklerinden biridir ve bir kısım olguda başvuru anında spinal kanal invazyonu ile omurilik basısı saptanır. Kesin tanı histopatolojik incelemeyle konur ve tedavi planı primer tümörün türüne göre belirlenir.

Cerrahi yaklaşım seçenekleri

Tedavi tümörün türüne göre cerrahi rezeksiyon, stabilizasyon, radyoterapi ve sistemik tedaviyi kapsar. Metastatik hastalıkta cerrahi; omurilik basısı, instabilite ve patolojik kırık durumlarında dekompresyon ve stabilizasyon amacıyla planlanır. Karar onkoloji, radyasyon onkolojisi ve omurga cerrahisinin birlikte değerlendirmesiyle verilir.

İntradural tümörlerin rezeksiyonunda motor ve duyusal yolların korunması için multimodal intraoperatif nöromonitorizasyon kullanılır. Ön kolon tutulumunda korpektomi ve korpektomi kafesleriyle rekonstrüksiyon, posterior enstrümantasyonla birlikte uygulanabilir. Kemik ve yumuşak doku rezeksiyonunda ultrasonik kemik kesiciler ve ultrasonik aspiratörler, vida yerleşiminin planlanmasında spinal navigasyon sistemleri kullanılabilir.

İlgili cihaz ve implant kategorileri

Korpektomi sistemleri servikal bölge için anterior servikal, torakolomber bölge için torakolomber kategorisinde yer alır. Kemik rezeksiyonuna yönelik sistemler ultrasonik kemik kesici, vida yerleşiminin planlanmasına yönelik sistemler spinal navigasyon kategorisinde listelenir; ultrasonik aspiratörler ve nöromonitorizasyon sistemleri kraniyal cerrahi başlığı altındadır. Ürün seçimi cerrahın değerlendirmesine ve ürünün kullanım kılavuzundaki endikasyonlara bağlıdır.

İlgili SUT listeleri

EK-3E-1 Omurga Cerrahisi Tıbbi Malzeme Listesi servikal ve lomber korpektomi kafeslerini, posterior enstrümantasyon kalemlerini ve «Diğer» grubunda omurga tümörü radyofrekans ablasyon ve restorasyon kitini tanımlar; bu kitin bedeli açıklama sütununda belirtilen kurum koşuluna bağlıdır (yürürlük 13.12.2025). İntraoperatif nöromonitorizasyonun ayrıca faturalandırılabildiği işlemleri gösteren EK-2D-4 listesinde servikal, torakal ve lomber intradural ve intramedüller tümör eksizyonları, malign kemik tümörünün geniş rezeksiyonu, sakrektomi ve total omurga rezeksiyonu yer alır. SUT eşleştirmesi bilgi amaçlıdır; kesin eşleşme ÜTS kaydı ve tebliğdeki koşullara göre yapılır.