Spinal stenoz (dar kanal)

Spinal stenoz, omurilik kanalının veya sinir çıkış deliklerinin daralması sonucu omurilik ya da sinir köklerinin sıkışmasıdır ve klinikte dar kanal ya da kanal daralması olarak da anılır. En sık lomber ve servikal bölgede görülür; lomber tutulumda nörojenik kladikasyo, servikal tutulumda miyelopati klinik tabloya yön verir. Bu sayfa anatomik sınıflama, tanısal değerlendirme, cerrahi seçenekler, ilgili cihaz kategorileri ve SUT listelerini hekimler için özetler.

Tanım ve sınıflama

Lomber spinal stenoz anatomik olarak santral kanal, lateral reses ve foraminal darlık olmak üzere üç bölgede sınıflanır. Santral darlık çoğunlukla ligamentum flavum hipertrofisi ile disk bombelenmesinin birlikteliğinden kaynaklanır ve en sık L4-L5 seviyesinde görülür. Lateral reses darlığı faset artropatisiyle, foraminal darlık ise disk yüksekliği kaybı ve osteofitlerle ilişkilidir.

Verbiest, orta sagittal kanal çapı için 12 mm ve 10 mm eşiklerine dayanan göreceli ve mutlak stenoz kavramlarını tanımlamıştır. Buna karşın lomber spinal stenoz için genel kabul görmüş klinik ve radyolojik tanı ölçütleri bulunmamaktadır. Servikal bölgede dejeneratif ya da doğumsal kanal darlığının omuriliğe bası yapması dejeneratif servikal miyelopati (DCM) olarak adlandırılır ve bu terim uluslararası uzlaşıyla benimsenmiştir.

Klinik bulgular ve tanısal değerlendirme

Lomber stenozda tipik tablo, yürürken bacaklarda ortaya çıkan ağrı ve güçsüzlük (nörojenik kladikasyo) ile öne eğilmeyle rahatlamadır. Servikal darlıkta el becerisinde azalma, yürüme bozukluğu, spastisite, hiperrefleksi ve patolojik refleksler miyelopatiyi düşündürür. DCM genellikle sinsi başlar ve basamaklı ilerleyebilir; tedavi edilmeyen olgularda ağır nörolojik kayba kadar ilerleme bildirilmiştir.

Tanıda MR temel görüntüleme yöntemidir; kemik yapıların ayrıntısı için BT tamamlayıcı olarak kullanılabilir. Görüntülemede saptanan darlık ile semptomlar arasında her zaman net bir ilişki yoktur, bu nedenle radyolojik bulgu klinik muayeneyle birlikte yorumlanır. Servikal miyelopatide semptom süresinin uzunluğu ve servikal hareket açıklığındaki azalma daha kötü prognozla ilişkili bulunmuştur.

Cerrahi yaklaşım seçenekleri

Dirençli olgularda dekompresyon cerrahisi uygulanır; segment instabilitesi ya da eşlik eden spondilolistezis varsa dekompresyona füzyon eklenir. Lomber bölgede dekompresyon, darlığın yerleşimine göre santral kanalı, lateral resesi ve foramenleri hedefleyecek şekilde planlanır. Tanı ve tedaviye ilişkin kanıt düzeyli öneriler NASS'ın dejeneratif lomber spinal stenoz kılavuzunda yer alır.

Servikal miyelopatide cerrahi, anterior ya da posterior dekompresyon şeklinde yapılır ve çoğu zaman füzyonla tamamlanır. Yaklaşım seçimi bası yapan patolojinin yerleşimine, etkilenen seviye sayısına ve sagital hizalanmaya göre belirlenir. Dekompresyon sırasında nöral yapıların fonksiyonel bütünlüğünü izlemek için multimodal intraoperatif nöromonitorizasyondan yararlanılabilir.

İlgili cihaz ve implant kategorileri

Spinal stenoz cerrahisinde kullanılan cihazlar kategori düzeyinde aşağıda özetlenmiştir. Kemik rezeksiyonu ve dekompresyon aşamasında spinal tur motorları ve ultrasonik kemik kesiciler kullanılır. Faset ve foraminal darlığa yönelik perkütan implantlar minimal invaziv omurga cerrahisi, servikal posterior fiksasyon sistemleri ise posterior servikal kategorisinde yer alır. Ürün seçimi cerrahın değerlendirmesine ve ürünün kullanım kılavuzundaki endikasyonlara bağlıdır.

İlgili SUT listeleri

Bu endikasyonla ilişkili implantlar EK-3E-1 Omurga Cerrahisi Tıbbi Malzeme Listesi kapsamındadır (yürürlük 13.12.2025). Listenin «Diğer» grubunda servikal ve lomber perkütan faset distraksiyon implantları yer alır; açıklama sütununda bedelin yalnız perkütan girişimlerde, faset dejenerasyonuna veya foraminal stenoza bağlı dirençli ağrıda karşılandığı belirtilir. Servikal posterior vida, rod ve konnektörler ile lomber interbody kafesler de aynı listede ayrı gruplar olarak tanımlanmıştır. SUT eşleştirmesi bilgi amaçlıdır; kesin eşleşme ÜTS kaydı ve tebliğdeki koşullara göre yapılır.